BÀI HỌC TỪ MỘT HOẠT ĐỘNG TỪ THIỆN

Tháng 5 năm 1998 - Randy Courtney

Phỏng dịch theo “Lesson within charity activitives in 1998” - BBT TCQN

 

 

Vừa làm xong một công việc ư nghĩa, gần 100 em nhỏ của trại mồ côi đă được chúng tôi phát quà. Mọi người hớn hở ra về, thấy Đức Thầy im lặng, nét mặt vẫn mang một vẽ đăm chiêu trong suốt buổi ủy lạo đầy ư nghĩa nầy. Tôi vui vẻ nói cùng với Thầy về chuyến công tác nầy. Thầy im lặng nh́n tôi rồi hỏi:

- Anh có muốn biết sự thật không?

Tôi gật đầu.

 

... Thầy và tôi lặng lẽ trở vào cô nhi viện, để bên ngoài gần 40 pháp hữu đang chờ đợi.... Vào đến bên trong, chỉ những cái nh́n lướt nhanh, tôi đă nhận ra, không một em nhỏ nào c̣n giữ những món quà của chúng tôi trao tặng. Hơi bất ngờ, tôi dự định hỏi một em gần đấy, Đức Thầy ngăn lại v́ không muốn làm em nhỏ bị phiền lụy. Thầy vẫy tay bảo tôi ra về,...

 

... Nhớ lúc trước khi về Việt Nam, Thầy hỏi tôi: “Randy! Anh có bao giờ biết về chính trị xă hội không?” Tôi hỏi lại: “Thưa Thầy đó là ngành ǵ?” Thầy trả lời:

- Đó là một nghệ thuật hoạt động xă hội!

Tôi nói “tôi biết!” Thầy hỏi lại:

- Anh biết như thế nào?

Tôi trả lời:

- Thăm viếng các cụ ǵ, ôm hôn các cháu nhỏ,.... rồi chụp h́nh...

Thầy cười:

- Đó là chính trị xă hội kiểu Mỹ, không thực tế. Trợ giúp, ủy lạo, rồi chụp h́nh, đăng báo để cho thiên hạ biết ḿnh đang giúp người... Xă hội nghèo vẫn nghèo, v́ không đi vào gốc rể của sự cần thiết. Nước Mỹ là nước viện trợ cho nhiều nước nhưng coi ra ai cũng oán...

Tôi hỏi:

- Sao vậy thưa Thầy?

Thầy đáp:

- V́ chính trị xă hội kiểu Mỹ không đi vào những cần thiết của con người. Cho người cũng bởi sự cần thiết của ḿnh nên sẽ không giải quyết được căn bản. Cho người v́ ḿnh mà không cho người v́ người nên sẽ không thấy những ǵ người ta cần, không thấy được mạch sống của ngừơi nên những khó khăn, vướng mắc vẫn luôn tồn tại.

Tôi hỏi:

- Vậy làm sao để biết được?

Thầy hỏi:

- Anh có muốn về Việt Nam một chuyến không? Thầy sẽ dạy cho anh thấy!

....

 

Sau khi bất ngờ trở lại cô nhi viện, thấy những ǵ xảy ra trước mắt, tôi hỏi Thầy:

- Thưa Thầy, tại sao Thầy biết các món quà dành cho các em nhỏ bị người ta tịch thâu?

Thầy trả lời:

- Anh phải quan sát và đừng bỏ 1 chi tiết nào nhỏ cả!

Tôi hỏi:

- Sự quan sát ấy dựa vào những chi tiết nào?

Thầy đáp:

- Tất cả những chi tiết, xem có logic hay không? Ví dụ: Ban Giám Đốc luôn khen tặng các em là những học sinh giỏi,... nhưng không hề mang một h́nh ảnh nào về sự học của các em: Như chỗ của các em học bài, sách vở,... sau chữ giỏi th́ phải có ǵ để gọi là giỏi chớ? Đằng nầy không có, chỉ tới chữ giỏi th́ chấm hết. Rồi ban Giám Đốc nói các em lễ phép,... cũng vậy, sau chữ lễ phép là chấm hết, không nói tiếp lễ phép là cái ǵ? Ḿnh đă dạy làm sao để gọi là lễ phép?... Nhưng xin giúp đỡ ở cơ sở vật chất th́ nhiều, thậm chí đưa chúng ta đi xem hết nơi nầy, đến nơi nọ...

 

Thầy nói tiếp:

- Thực sự cơ sở vật chất quá cũ kỷ và họ cần th́ họ mới xin, đó là điều tự nhiên nhưng...

Tôi vẫn nêu thắc mắc mặc dầu chưa nghe hết câu trả lời của Thầy:

- ... Nhưng những điều đó cũng không khẳng định đuợc làm thế nào Thầy đoán biết được các em bị tịch thu quà?

Thầy đáp:

- Anh có để ư, ngay ở Mỹ, con nít Mỹ có cuộc sống rất thừa mứa, kẹo bánh ê hề vất đầy đường, nhưng tánh con nít khi vào chợ thấy kẹo, bánh là cứ đ̣i cha mẹ phải mua. Ở Việt Nam, nhất là trong cô nhi viện, trong suốt buổi phát quà, anh có thấy các em mừng rỡ không? Cả trăm em, có em nầy tự ư bốc ra 1 cục kẹo mà ḿnh đă được cho lấy ra ăn không? Không có ! Không có sung sướng, lẫn không có lấy ra ăn như vậy là các em đă được căn dặn phải giao nộp trước đó rồi.

 

Tôi bất ngờ, bàng hoàng nhưng cố hỏi:

- Vậy tại sao, Thầy lại vẫn ... cho quà?

Thầy đáp:

- Các em sống ở đây, dầu ǵ cũng tốt hơn bên ngoài, có chỗ nương thân. Thầy chỉ ra cho anh thấy để hướng nh́n của ḿnh không bị cột ở một chỗ. Sau nầy có phương tiện, đừng chỉ nh́n ở một chỗ là cho nguời ta cái ăn, cái mặc là đủ mà phải nghĩ đến cách giáo dục.

 

Cái nghèo là cái mà đôi khi được đem ra khoe và đôi khi mang đi che. Dầu khoe hay che th́ căn bản vẫn là nghèo. Giải quyết cái nghèo không phải là cách cho ăn mổi ngày. Đó chỉ là cách làm tạm. Nuôi trẻ mồ côi không phải chỉ thuần túy giúp cho nó qua thời gian đợi chúng đủ lớn để ḥa nhập vào xă hội mà chính yếu là giáo dục. giáo dục đứng đắn th́ chỉ chịu đựng để qua 1 thế hệ, thế hệ kế tiếp xă hội sẽ không c̣n đói nghèo. Trẻ mồ côi không phải chỉ có khả năng ḥa nhập vào cuộc sống mà c̣n là những nhân tài trong xă hội.

 

Như ở đây, cao lắm là người ta chỉ t́m được cái sống cho qua bữa nhưng không thể nào t́m người thay đổi cả lớp áo của ḿnh trong khi ḿnh đói nghèo được. Những nhà tài phiệt, những người có khả năng thật sự có thể giúp ḿnh thay đổi hoàn cảnh th́ họ rất có nhiều kinh nghiệm, khó ḷng qua mặt được họ bằng những cách vặt vănh. Họ cũng sẽ giúp dù trước mắt ḿnh đó là số lớn nhưng coi ra cũng không là bao nhiêu, không đủ sức thay đổi bộ mặt của ḿnh...

 

Tôi hỏi:

- Vậy đối với những nhà làm việc từ thiện như đệ tử, đệ tử phải làm ǵ khi tham gia vào một công tác từ thiện?

Thầy đáp:

- Dĩ nhiên làm từ thiện th́ ai tính toán làm ǵ? Cho th́ cho nhưng phải biết quan sát cái nào cần thiết trong khả năng của ḿnh. Cho họ một bộ đàn nhạc để chơi văn nghệ như họ xin hay là cho họ một pḥng đọc sách để các em có phương tiện học hỏi? Giúp lập 1 trường văn hóa hay 1 trường dạy nghề? Bên cạnh sự ăn uống cần thiết, tất cả c̣n lại tùy nơi quan sát của ḿnh mà không dựa vào nhu cầu luôn biến động của con người.